Το ΣΕΗ αποχαιρετά την συνάδελφό μας Ειρήνη Παπά

Το ΣΕΗ αποχαιρετά την συνάδελφό μας Ειρήνη Παπά

Το πρωί της Τετάρτης 14 Σεπτεμβρίου, πέθανε η σπουδαία συνάδελφός μας Ειρήνη Παπά. Στη σταδιοδρομία της, που μας άφησε σπουδαία παρακαταθήκη τις ερμηνείες της, αναμετρήθηκε με σημαντικούς ρόλους του θεάτρου και του κινηματογράφου και ήταν από τις λίγες Ελληνίδες ηθοποιούς που αναγνωρίστηκαν διεθνώς.

Ο Πορτογάλος σκηνοθέτης Μανοέλ Ντε Ολιβέιρα, είχε πει ότι είναι «η πανέμορφη και μεγαλόπρεπη φιγούρα που ενσαρκώνει τη γυναικεία ψυχή στη βαθύτερη έκφραση της και η εικόνα της Ελλάδας όλων των εποχών».

Γεννήθηκε στο Χιλιομόδι Κορινθίας από γονείς δασκάλους, που επέδρασαν στη φιλομάθειά της. Γνωρίζοντας από μικρή την τάση της για τις τέχνες, ξεκίνησε στα 15 της σαν ραδιοφωνική παραγωγός, τραγουδίστρια και χορεύτρια σε καλλιτεχνικές εκδηλώσεις. Στη συνέχεια σπούδασε στη Σχολή Εθνικού Θεάτρου, με το οποίο συνεργάστηκε σε πολλές παραστάσεις και διακρίθηκε σε αρχαία δράματα. Έτσι, δεν άργησε να κατακτήσει το κοινό, τους κριτικούς και τους κινηματογραφικούς παραγωγούς.

Το 1948 κάνει το κινηματογραφικό ντεμπούτο της ως πρωταγωνίστρια, με την ταινία της Φίνος Φιλμ «Χαμένοι Άγγελοι» του Νίκου Τσιφόρου, ενώ την ίδια χρονιά ανέβηκε για πρώτη φορά στη θεατρική σκηνή, στην επιθεώρηση των Σακελλάριου-Γιαννακόπουλου  Άνθρωποι… Άνθρωποι, στη Λυρική Σκηνή.

Ευρύτερα γνωστή διεθνώς γίνεται με την ταινία του Τζι Λι Τόμπσον «Τα Κανόνια του Ναβαρόνε» το 1961, που γυρίζεται στη Ρόδο, με τους κορυφαίους ηθοποιούς Άντονυ Κουήν και Ντέηβιντ Νίβεν.

Τον επόμενο χρόνο, η Ειρήνη Παπά απογειώνεται με το ρόλο της στην ταινία «Ηλέκτρα» του Ευριπίδη (1962) σε σκηνοθεσία Μιχάλη Κακογιάννη, και βραβεύεται για την ερμηνεία της στο Φεστιβάλ της Θεσσαλονίκης, αλλά και από την Ένωση Κριτικών στην Αμερική.

Από τότε, γίνεται μόνιμη συνεργάτης του Μιχάλη Κακογιάννη, ενσαρκώνοντας με τον καλύτερο τρόπο τη δύναμη της αρχαίας τραγωδίας.

Ο ξένος Τύπος τη θεωρεί αποκάλυψη, αποθεώνει την κλασική γοητεία της και οι σκηνοθέτες και παραγωγοί την πείθουν να συνεχίσει την καριέρα της εκτός Ελλάδας.

Το θεατρικό της ντεμπούτο στο εξωτερικό γίνεται στη σκηνή του Μπροντγουέη το 1967, δίπλα στον Γιον Βόιτ, και συνεχίζει με αρχαία δράματα σε παραστάσεις του Κακογιάννη.

Το αποκορύφωμα της διεθνούς καριέρας της έρχεται το 1969, με το ρόλο της χήρας του βουλευτή Γρηγόρη Λαμπράκη, στην ταινία «Ζ» του Κώστα Γαβρά, η οποία κατέκτησε το Όσκαρ και τη Χρυσή Σφαίρα καλύτερης ξενόγλωσσης ταινίας.

Στη θεατρική της καριέρα, έπαιξε αρχαία δράματα στα μεγαλύτερα θέατρα του Κόσμου, αλλά και σε αρχαία ελληνικά θέατρα, όπως στο θέατρο των Συρακουσών.

Στον κινηματογράφο έπαιξε συνολικά σε 50 περίπου ταινίες, με τελευταίες «Το μαντολίνο του Λοχαγού Κορέλλι» το 2001 και «Το Τρένο πάει στον Ουρανό» το 2002. Συνεργάστηκε με τους γνωστούς Ιταλούς σκηνοθέτες Μάουρο Μπολονίνι, Ρομπέρτο Ντε Σίκα κ.α.

Συνολικά, κατέκτησε πάνω από 24 βραβεύσεις σε Ελλάδα και εξωτερικό, από την Ιταλία, την Ισπανία, τις ΗΠΑ, την Αυστραλία κ.α. Το 2000 της απονεμήθηκε ο τίτλος «Γυναίκα της Ευρώπης», ένας τίτλος που απονέμεται κάθε χρόνο σε κάποια Ευρωπαία γυναίκα με ιδιαίτερη προσωπικότητα και ξεχωριστή προσφορά στον Πολιτισμό. Ιδιαίτερα σημαντική ήταν η βράβευση της στο αρχαίο Θέατρο της Ρώμης «Όστια Αντίκα», με το «Βραβείο Ρώμη» το 2008, καθώς και η ανακήρυξη της σε επίτιμο διδάκτορα του Πανεπιστημίου Βεργκάτα της Ρώμης. Το 2009 βραβεύτηκε από την Μπιενάλε Θεάτρου της Βενετίας, για τη συνολική προσφορά της στην τέχνη, με το βραβείο «Χρυσός Λέοντας». Στην Ελλάδα τιμήθηκε το 1995 από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας κ. Κωστή Στεφανόπουλο, με το «Παράσημο του Ταξιάρχη του Τάγματος του Φοίνικος» και το 2009, με το πρώτο βραβείο του Πολιτισμικού Ιδρύματος της Ελληνικής Βουλής, για τις Ελληνίδες και τους Έλληνες παγκόσμιας αναγνώρισης.

Θα τη θυμόμαστε για την προσφορά και τις ερμηνείες της, όπως επίσης για την παρακαταθήκη του πολιτιστικού χώρου “ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟΝ” , όπου πλέον στεγάζεται η δραματική σχολή του Εθνικού θεάτρου και το ανοιχτό θέατρο που φιλοξενεί τις θερινές παραγωγές, επίσης, του Εθνικού θεάτρου.

—-

Καλό της ταξίδι!