Καταρχάς, εκφράζουμε την διαμαρτυρία μας για το ότι το ΣΕΗ, το πλέον ιστορικό σωματείο του Πολιτισμού, δεν κλήθηκε στην συζήτηση αρμόδιων φορέων στην Διαρκή Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων για να καταθέσει την εισήγησή του για το νομοσχέδιο αυτό.
Σχετικά με το νομοσχέδιο τώρα:
Είμαστε ιδιαίτερα ανήσυχοι για τον σκοπό ίδρυσης και λειτουργίας του ΑΚΡΟΠΟΛ. Διαπιστώνουμε ως κεντρική στόχευση την υποχρέωση ο καλλιτέχνης/ δημιουργός να περιβληθεί και ρόλο παραγωγού/manager/leader/curator του εαυτού του. Με το πρόσχημα των προβλημάτων που μέχρι στιγμής παρατηρούνται στην εκτέλεση παραγωγής και διασύνδεση των καλλιτεχνικών παραγωγών, το ΑΚΡΟΠΟΛ, αντί να συσταθεί ως φορέας που θα διευκολύνει αυτές τις διαδικασίες ή θα αξιοποιεί επιστήμονες της πολιτιστικής διαχείρισης, συστήνεται ως ένα άλλου τύπου Δημόσιο ΙΕΚ που θα επιμορφώνει με σεμινάρια και εργαστήρια καλλιτέχνες για να αποκτήσουν διοικητική εμπειρία.
Ζήτημα όμως γεννάται και με αυτήν την παρεχόμενη «εκπαίδευση». Την στιγμή που η καλλιτεχνική εκπαίδευση στην Ελλάδα δεν αναγνωρίζεται και παραμένει αδιαβάθμητη (στερώντας την δυνατότητα από τους καλλιτέχνες να κάνουν ακόμα και μεταπτυχιακές σπουδές), το ΑΚΡΟΠΟΛ, αφού σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση θεωρεί ότι οι καλλιτέχνες υστερούν σε διοικητικές γνώσεις, παγιώνει την αντίληψη για ιδιωτική εκπαίδευση και μάλιστα σε άτυπη μορφή: σεμινάρια, επιμορφώσεις, ανούσιοι τίτλοι σπουδών.
Από τους σκοπούς του κιόλας φαίνεται, ότι σταδιακά το ΑΚΡΟΠΟΛ θα υποκαταστήσει σε αρμοδιότητες το Υπουργείο Πολιτισμού, κάτι που μας βρίσκει κάθετα αντίθετους. Ανάμεσά τους προβλέπονται η διάθεση εργαλείων για εξεύρεση πόρων, η χρηματοδότηση ή και επιδότηση παραγωγών και η χορήγηση υποτροφιών. Δεν κατανοούμε γιατί είναι επιτακτικής ανάγκης η δημιουργία ενός νέου φορέα με αυτές τις αρμοδιότητες, τη στιγμή που το Υπουργείο Πολιτισμού ήδη διαθέτει και τους υπαλλήλους, αλλά και τις σχετικές δομές και επιτροπές (πολλές εκ των οποίων μάλιστα λειτουργούν αμισθί σε αντίθεση με το αμειβόμενο ΔΣ του ΑΚΡΟΠΟΛ). Σημείο που μας ανησυχεί ιδιαίτερα, είναι και η αναφορά των πόρων του ΑΚΡΟΠΟΛ, στους οποίους περιλαμβάνονται και ίδιος ο τακτικός προϋπολογισμός του ΥΠΠΟ (που αυτόματα σημαίνει και την μείωση του δικού του, επιβεβαιώνοντας την ανησυχία μας για εκχώρηση αρμοδιοτήτων του ΥΠΠΟ σε ένα ΝΠΙΔ) και σχεδόν όλες οι πηγές χρηματοδότησης του ΥΠΠΟ.
Πολλώ δε μάλλον, όταν έχει επιλεγεί ένα σχεδόν αποκλειστικά προσωποπαγές σχήμα Διοίκησης, με έναν καλλιτεχνικό διευθυντή και ένα εξαιρετικά μικρό διοικητικό Συμβούλιο. Δεν προβλέπεται οικονομικός και διοικητικός διευθυντής για έναν φορέα τέτοιου μεγέθους, (κάτι που έρχεται σε ευθεία αντίθεση με όλους τους υπόλοιπους εποπτευόμενους φορείς και ενέχει κινδύνους για το δημόσιο συμφέρον), ενώ στον Διευθυντή δίνονται υπερεξουσίες. Δημιουργείται δηλαδή μια συγκεντρωτική δομή, που θα χαράσσει μια προσωπικής σύλληψης πολιτιστική πολιτική. Πώς θα επιλέγουν ο Διευθυντής και το ΔΣ την χρηματοδότηση των μελών του ΑΚΡΟΠΟΛ; Με ποια κριτήρια; Γιατί έχουν αποκλειστεί εκπρόσωποι των οικείων φορέων (Σωματείων και Επιμελητηρίων) από τον σχεδιασμό της διοίκησης του νέου φορέα, όπως συμβαίνει σε άλλα διοικητικά συμβούλια (πχ. Εθνικό Θέατρο, ΚΘΒΕ); Ταυτόχρονα, στο σχέδιο νόμου δεν δίνεται βάρος στα καλλιτεχνικά εχέγγυα των προσώπων που θα επιλεγούν. Πολύ πιθανά δηλαδή ο νέος φορέας θα διοικείται από ανθρώπους που δεν έχουν άμεση σχέση με το αντικείμενο και τον σκοπό του ΑΚΡΟΠΟΛ. Μάλιστα, παρά τα επίπονα διδάγματα παλαιότερων ετών κι ενώ θεωρητικά ο Διευθυντής θα επιλέγεται από πρόσκληση, υπάρχει ρύθμιση που ορίζει ότι ο πρώτος Διευθυντής θα διοριστεί απευθείας από το Υπουργείο για 2 χρόνια.
Παράλληλα, δεν είναι σαφής ο τρόπος παραχώρησης των κτιριακών εγκαταστάσεων (πρόκειται για ενοικίαση;). Ενώ δηλαδή αναντίρρητο πρόβλημα των καλλιτεχνών είναι η ανεπάρκεια ή/και το υψηλό κόστος χώρων πρόβας και δημιουργίας, ο νέος φορέας δεν ορίζει επακριβώς πώς θα λειτουργεί. Δεν επιλέγεται η δωρεάν παραχώρηση των χώρων του για εκδηλώσεις των συναφών σωματείων ή για πρόβες καλλιτεχνών (πρακτική που πιλοτικά είχε ξεκινήσει και στον ΟΜΜΑ και δυστυχώς εγκαταλείφθηκε). Ιδιαίτερα θολό παραμένει και το θέμα των residencies. Θα είναι το ΑΚΡΟΠΟΛ ο χώρος αυτών ή θα είναι ένας φορέας που απλά θα πληροφορεί για την ύπαρξή τους;
Ασάφεια (δημιουργική;) επίσης διαπιστώνουμε και για τις προσφερόμενες χρηματοδοτήσεις και υποτροφίες, καθώς στην έκθεση του ΓΛΚ δεν υπάρχει πρόβλεψη για το ύψος του κονδυλίου. Μιλάμε πάλι για αναιμικές επιχορηγήσεις – όπως το πρόσφατο ΦΕΚ με 12 και 16.000 ευρώ για θεατρικές παραγωγές 2-6 ατόμων – που σε καμία περίπτωση δεν θα διασφαλίζουν αξιοπρεπείς εργασιακές σχέσεις και επιτείνουν την εργασιακή ανασφάλεια; Σε κάθε περίπτωση, με ποια κριτήρια θα δίνονται; Θα καταργηθούν οι σχετικές Επιτροπές του Υπουργείου; Κι αν γίνει αυτό, πώς διασφαλίζεται η γνωσιακή και ουσιαστική σχέση του ΔΣ με τα επιχορηγούμενα σχήματα;
Ειδικότερα για το θέατρο και τους ηθοποιούς, αντιλαμβανόμαστε ότι το ΑΚΡΟΠΟΛ δεν τους εντάσσει στις προτεραιότητές του και η στόχευση είναι κυρίως στα εικαστικά και τα νέα μέσα. Μας προβληματίζει το ότι εξαγγέλλεται μια νέα ψηφιακή βιβλιοθήκη, ενώ το αρχείο της βιβλιοθήκης του Θεατρικού Μουσείου αραχνιάζει σε κάποια αποθήκη της ΕΡΤ και το διαχρονικό ζήτημα του Θεατρικού Μουσείου χρονίζει και δεν έχει ΑΚΟΜΑ λυθεί!
*** Επ’ ευκαιρίας, πάνω στο ίδιο θέμα ζητάμε εκ νέου από το ΥΠΠΟΑ την φροντίδα για την άμεση επαναλειτουργία του, εκφράζοντας και την απορία γιατί κάποιος εκπρόσωπός του δεν βρέθηκε επίσης ανάμεσα στους συνομιλητές της διαβούλευσης, αν και όπως πληροφορηθήκαμε, κάτι τέτοιο είχε ζητηθεί.***
Κλείνοντας τις παρατηρήσεις μας, στην αιτιολογική έκθεση αναφέρεται μεταξύ άλλων «η συμμετοχή του κοινού στο σχεδιασμό πολιτιστικών δραστηριοτήτων και τη δημιουργία καλλιτεχνικού και δημιουργικού περιεχομένου», κάτι που γενικόλογο καθώς είναι, εγκυμονεί ενδεχομένως κινδύνους για λογοδοσία του καλλιτεχνικού έργου στο κοινό του, καθώς και εξάρτησή του από αυτό, με απρόβλεπτες συνέπειες.
ΚΑΤΑΛΗΚΤΙΚΑ
Κατόπιν όλων αυτών,
και ενώ αναγνωρίζουμε ως επιτακτική την ευκαιρία αξιοποίησης ευρωπαϊκών κονδυλίων, που έχουν μείνει επί σειρά ετών ανεκμετάλλευτα, και την ενίσχυση των καλλιτεχνών κάθε ειδικότητας (ατομικά ή σε ομάδες) στο ίδιο τους το καλλιτεχνικό τους έργο και δευτερευόντως – και μόνο προαιρετικά – στον οικονομικό και γνωσιακό τομέα της δημιουργίας και προβολής του,
θεωρούμε το παρόν νομοσχέδιο ηθελημένα ασαφές και επικίνδυνο ως προς τα οριζόμενά του και σε λάθος στόχευση ως προς τον σκοπό σύστασης του νέου Φορέα. Υπάρχουν ζητήματα διαφάνειας, λειτουργίας και, κυρίως, αντίληψης του Πολιτισμού.
Δεν είμαστε σύμφωνοι στην οικονομική αντιμετώπιση του πολιτιστικού αγαθού ως εμπορεύματος και δεν θεωρούμε πως η στήριξη των καλλιτεχνών επέρχεται από την θεσμοθέτηση του δίπτυχου καλλιτέχνης – manager.
Δεν πιστεύουμε ότι για την απαξίωση του Πολιτισμού είναι υπεύθυνοι οι καλλιτέχνες και οι «ελλιπείς διοικητικές τους ικανότητες».
Ως εκ τούτου, ζητούμε την απόσυρση του νομοσχεδίου και την εκ του μηδενός συζήτηση με τους οικείους φορείς και Σωματεία.
Για το ΔΣ του ΣΕΗ
Ο Πρόεδρος Σπύρος Μπιμπίλας
Ο Γεν. Γραμματέας Άρης Λάσκος
